Voorbije week was mijn laatste week in Coban. Zoals verwacht bleek die drukker dan eerst ingeschat.
Mijn eerste planning bestond uit valiezen vullen en rustig afscheid nemen van al diegenen die me bemoederden, me opvingen, me achtegrondinfo verschaften, me weer op weg hielpen na het pad even verloren te zijn, me wijze raad gaven, naar me luisterden als ik het een en ander van mijn hart wilde, me woorden Q eqchi en Castillano bijbrachten of verbeterden, me gek kregen van ongeduld, met wie ik een stukje van mijn leven kon delen, ...
Een tweede planning heb ik niet gemaakt. Ik heb me gewoon laten meeslepen door ingevingen, uitnodigingen, late maar fijne berichtjes en verrassingen.
Zo hebben bv Fons, Onofre en ik enkele keren onze koppen bij elkaar gestoken om de pedagogische handleiding die bij Fons zijn boek hoort op te stellen. Fons heeft begin dit schooljaar zijn Q eqchi-boek met getuigenissen van de oorlogsslachtoffers voorgesteld. In mei was de Spaanstalige versie aan de beurt.
De idee is dit werk, deze testimonios ook in de scholen te brengen dmv een handleiding voor 4e, 5e en 6e leerjaar lagere school. Zodat er bekendheid gegeven wordt aan wat in Alta-Verapaz gebeurde, aan de vreselijke mishandelingen die de wouden als getuigen hebben aanschouwd en de manier waarop la sagrada selva gigantisch veel mensen heeft trachten te beschermen tegen de vliegtuigen met bommen, de soldaten met wapens, ...
Vele mensen weten niet of geloven niet wat er zich tijdens de jaren 80 en 90 afspeelde in de gemeente Coban.
In andere streken is er veel onderzoek verricht, boeken geschreven, steun geboden aan de slachtoffers, cfr Rigiberta Menchu, maar de Q eqchi es vonden maar weinige zielen die hen au serieux namen.
Dankzij de openhartige gesprekken die Fons voerde met bewoners van verschillende gemeenschappen is de eerste stap gezet. De tweede stap is de 5-delige affiche-reeks met foto s die het boek klaar en duidelijk illustreren dit mede met de hulp van Lieselotte Viaene en Coresq.
De derde stap is de pedagogische handleiding en een folder die de leerkrachten ideeen, richting en klaarheid bieden om zinvol en diepgaand rond dit thema in de klas te werken.
Onofre heeft de taak gekregen om dit schrijfwerk tot een goed einde te brengen. Met mijn onderwijservaring en ondertussen toch een beetje kennis van de onderwijssituatie in de streek heeft Fons me gevraagd mee te denken en zoeken zodat we echt tot de kern van de thema s kunnen komen. Na het boek verslonden te hebben heb ik me hier met veel plezier mee aangezet. Voorbije week hebben we nog 2 keer samen gezeten, dingen verbeterd, uitgediept en concreet gemaakt. Op zulke momenten besef ik toch dat leerkracht zijn een mooi beroep is, dat we een schat in onze hadden krijgen die we mee mogen begeleiden en dat ik het potverdorie graag doe.
Buiten vergaderen heb ik vooral veel gegeten bij de mensen die me een afscheidsmaaltijd aanboden. Zoals het hoort hier in Guatemala werd er telkens gestart en afgesloten met mooie woorden, met respectvolle woorden, met Q eqchi woorden, met Spaanse woorden maar vooral met woorden die ik niet zal vergeten.
Elke keer moet ik vaststellen dat dit volk het verdorie goed kan uitleggen. Zonder probleem rollen die zinnen uit hun mond. Als het mijn beurt is sta ik daar te zoeken, te slikken, te draaien en te keren. Maar uiteindelijk weten ze wel wat ik wil zeggen. Want er is nog steeds die universele taal die een licham spreekt. Gelukkig voor mij.
Donderdagochtend ben ik voor de laatste keer gaan skypen met don Herminio en don Hector. Hector heeft al computerervaring maar Herminio niet. Zeker die eerste keren waren niet evident. Maar stap voor stap en super leergierig pikte hij al snel op hoe die muis functioneert en beleefde hij plezier om met Bernard aan de andere kant van de zee te kunnen spreken en hem zelfs te zien.
De laatste keren dat ik in het centrum van Coban rondliep bleken er weer allerlei festiviteiten te zijn. Zo werd ik vrijdag aangetrokken tot swingende muziek waarop ik zonder het te beseffen aan het dansen was. In de calle Minerva liepen twee bands, soort plaatselijke fanfare, het beste van zichzelf te geven. Spijtig genoeg had ik mijn fototoestel niet bij. Echt tof hoe ze hier kunnen vieren. Die klanken zal ik ook wel missen.
In de overdekte markt wilde ik nog snel het een en ander gaan halen. Maar toen ik binnenkwam waren ze de standjes allemaal aan het afbreken.Ongerust vroeg ik wat er aan de hand was. Een verkoopster legde me uit dat de volgende dag het patroonsfeest van de markt was. Dus zou er gevierd worden. Aan de andere kant van de markt waren mannen de welkomstboog aan het maken. Schitterend hoe ze van takken, bladeren, bloemen, mais, ... zo een kunstwerk aan het creeeren waren.
Zaterdagavond als ik in mijn bed lag en terugkeek op vorige dagen was ik nog steeds in feeststemming.
Feest door de reis die ik mocht beleven.
Feest door de mooie afscheidsmomenten in de verschillende gezinnen.
Feest door de vele boeiende ontmoetingen.
Feest door ontelbaar mooie herinneringen.
Feest omdat ik ook de zware momenten op de een of andere manier doorstaan heb.
Feest omdat ik terug naar Stoffel, familie en vrienden ga.
Feest omdat het goed was.
Even leven, beleven, doorleven, meeleven, ... in Guatemala - Alta Verapaz.
Description :
Waarom reist een jonge vrouw voor acht maanden naar Guatemala?
Wat kan een onderwijzeres in de wouden van Alta Verapaz gaan doen?
Hoe overleeft een doorsnee westerlinge in de harde realiteit van de Q'eqchi's?
Waar kan ze slapen, eten, dromen en wakker worden?
Geen idee.
Wat ik wel weet is:
dat ik het nu wil doen,
dat de Q'eqchi's me enorm veel kunnen leren,
dat Guatemala een prachtig land is waar je al snel tot de essentie komt,
dat ik Stoffel, mijn familie en vrienden heel erg hard zal missen,
en dat ik de tijd van mijn leven zal doorbrengen.
Ik hou jullie op de hoogte.
Doña Tomasa en Filomena hadden zich wat dieper in de rivier geinstalleerd. Tot hun knieen in het verfrissende water wreven ze, schuurden ze, schrobden ze tot de kleren weer iets of water proper waren. Dit alles in de hete zon. Ze hadden een hele zak, un bulto, zoals ze hier weleens zeggen, mee om weer fris te krijgen.
Ze haalden die kleren erdoor in een fors tempo. Tussendoor wasten ze ook de kleren die ze aanhadden. Stap voor stap trokken ze dus meer kleren uit.
Als alle kleren onder handen genomen waren was het de beurt aan ons eigen lichaam. Vrouwen wassen zich tusen vrouwen, nooit gemengd. De mannen gingen naar een plek iets verder om wat te zwemmen en zich te baden.
Met alleen een soort onderrok aan genoten we alledrie van de verfrissing en van weer lekker proper te zijn. Op zulke momenten, wanneer vrouwen bij elkaar zijn wordt er veel getaterd, veel besproken en kom je ook veel te weten. Ik voelde me een beetje een van hen op dat moment. Rustig keuvelend, zonder schroom, waren we even niet verschillend.
Ook al was mijn huid wit, tikkeltje rood aan het worden door de zon, en de hunne diepbruin.
Ook al was mijn lichaam een stuk langer dan het hunne.
Ook al liggen mijn wortels in België en de hunne in Guatemala.
Ook al leiden we een heel ander leven.
Op dat moment waren we alledrie vrouwen, met dezelfde lichamelijke kenmerken. Dus daar hoefden we ons niet over te schamen.
We waren alledrie aan de rivier kleren aan het wassen en onszelf aan het opfrissen.
We waren alledrie aan het genieten van elkaars gezelschap en vriendschap.
We voelden alledrie respect voor de ander.
Dit was weer zo een van die momenten dat je alles rondom je vergeet en gewoon voelt.
Voelt dat het goed is.
Ze haalden die kleren erdoor in een fors tempo. Tussendoor wasten ze ook de kleren die ze aanhadden. Stap voor stap trokken ze dus meer kleren uit.
Als alle kleren onder handen genomen waren was het de beurt aan ons eigen lichaam. Vrouwen wassen zich tusen vrouwen, nooit gemengd. De mannen gingen naar een plek iets verder om wat te zwemmen en zich te baden.
Met alleen een soort onderrok aan genoten we alledrie van de verfrissing en van weer lekker proper te zijn. Op zulke momenten, wanneer vrouwen bij elkaar zijn wordt er veel getaterd, veel besproken en kom je ook veel te weten. Ik voelde me een beetje een van hen op dat moment. Rustig keuvelend, zonder schroom, waren we even niet verschillend.
Ook al was mijn huid wit, tikkeltje rood aan het worden door de zon, en de hunne diepbruin.
Ook al was mijn lichaam een stuk langer dan het hunne.
Ook al liggen mijn wortels in België en de hunne in Guatemala.
Ook al leiden we een heel ander leven.
Op dat moment waren we alledrie vrouwen, met dezelfde lichamelijke kenmerken. Dus daar hoefden we ons niet over te schamen.
We waren alledrie aan de rivier kleren aan het wassen en onszelf aan het opfrissen.
We waren alledrie aan het genieten van elkaars gezelschap en vriendschap.
We voelden alledrie respect voor de ander.
Dit was weer zo een van die momenten dat je alles rondom je vergeet en gewoon voelt.
Voelt dat het goed is.
Ondertussen zochten doña Tomasa en haar oudste dochter Filomena goede platte stenen uit om hun kleren op te wassen. De jongsten die mee waren: Angelica 9 jaar, Wilder 6 jaar, Alejandro 6 jaar droegen ook hun steentje bij. Elk kregen ze een eenvoudig kledingstuk om te wassen. Ze deelden een grote bol zeep en speelden tussendoor als ze het schrobben even beu waren.
De jongens moesten elk hun schoenen eens goed onder handen nemen. Al spelend kreeg Wilder zijn schoenen weer als nieuw.
Ter afwisseling wreven ze zichzelf met diezelfde bol zeep in en waren ook zij weer zo goed als nieuw.
Verder werd er heel wat afgeploeterd door de twee vrienden.
Angelica is ouder en een meisje, dus moest zij nog wat verder helpen.
De jongens moesten elk hun schoenen eens goed onder handen nemen. Al spelend kreeg Wilder zijn schoenen weer als nieuw.
Ter afwisseling wreven ze zichzelf met diezelfde bol zeep in en waren ook zij weer zo goed als nieuw.
Verder werd er heel wat afgeploeterd door de twee vrienden.
Angelica is ouder en een meisje, dus moest zij nog wat verder helpen.
Zondag had ik me voorgenomen naar de vroege viering in de kerk te gaan. Dus ... ons Ines op tijd opgestaan, haar corte en huipil aangetrokken om er toch een beetje respectabel uit te zien in de kerk.
Maar er kwam niemand opdagen. Door de feestelijkheden van de voorbije dagen was de zondagsmis blijkbaar afgelast. Daar stond ik dan, me afvragend wat ik die dag zou aanvangen.
Mario, zoon van Herminio en bestuurder van de coaster, zou naar Copal´AA trekken om de bus er in de rivier te wassen. Van die gelegenheid maakte doña Tomasa aardig gebruik om ook de kleren en zichzelf te wassen.
Puffend in mijn lange rok lokte het idee van koel water me wel dus besloot ik mee te gaan.
Er was geen volk aan de rivier dus konden we rustig doen waarvoor we gekomen waren.
De chauffeur en zijn helpers ontfermden zich over de bus die ze heel eenvoudig in de rivier rijden en zo afspoelen tot hij weer blinkt als nieuw. Iemand die de binnenkant onder handen neemt, iemand die de wielen en de buitenkant weer doet schitteren en ... iemand op het het dak want daar valt ook wel het een en ander op te kuisen.
Maar er kwam niemand opdagen. Door de feestelijkheden van de voorbije dagen was de zondagsmis blijkbaar afgelast. Daar stond ik dan, me afvragend wat ik die dag zou aanvangen.
Mario, zoon van Herminio en bestuurder van de coaster, zou naar Copal´AA trekken om de bus er in de rivier te wassen. Van die gelegenheid maakte doña Tomasa aardig gebruik om ook de kleren en zichzelf te wassen.
Puffend in mijn lange rok lokte het idee van koel water me wel dus besloot ik mee te gaan.
Er was geen volk aan de rivier dus konden we rustig doen waarvoor we gekomen waren.
De chauffeur en zijn helpers ontfermden zich over de bus die ze heel eenvoudig in de rivier rijden en zo afspoelen tot hij weer blinkt als nieuw. Iemand die de binnenkant onder handen neemt, iemand die de wielen en de buitenkant weer doet schitteren en ... iemand op het het dak want daar valt ook wel het een en ander op te kuisen.
De rest van de dag was er echt niets te beleven in Sahakok. Velen gebruikten deze dag om uit te rusten. Zeker degenen die net iets teveel boj genuttigd hadden konden de extra uren om hun roes uit te slapen wel gebruiken.
Eigenlijk is het net als bij ons he. Iedereen kijkt uit naar het feest. Vrouwen zoeken een nieuwe tenue uit om de mooiste te zijn. Onderling worden de nieuwe kleren gekeurd en becommentarieerd.
Tijdens het feest wordt er gesocialised, overal wat gebabbeld, mensen begroet, vrienden omarmd en vooral genoten. In de late uurtjes dunt de groep aardig uit. De volgende dag is niemand veel waard door de vermoeidheid van het late opblijven, door het vele werk dat er in de voorbereidingen kropen, door de drank en door het vele dansen.
Dan spoken wij inderdaad ook niet veel uit ... the day after.
De kinderen daarentegen hebben daar allemaal net iets minder last van. Ook al bleven zij ook tot vrij laat in de buurt van de dansvloer of de band hangen.
Wilder, een jongen van 6 jaar, zoon van doña Tomasa, enthousiaste schoolganger en hoofdpersonage van werkmateriaal dat ik verzamelde tijdens mijn bezoeken hier.
Hij heeft tijdens de festiviteiten een nieuwe interesse gevonden. Gedurende twee dagen was hij niet weg te slaan van de bendleden die voor de gelegenheid in de gemeenschap waren. Vooral de percusionisten droegen zijn waardering weg. Met als gevolg dat hij sinds het patroonsfeest op alles en nog wat zit te kloppen, net zoals de marimbisten deden of de congaspeler.
Eigenlijk is het net als bij ons he. Iedereen kijkt uit naar het feest. Vrouwen zoeken een nieuwe tenue uit om de mooiste te zijn. Onderling worden de nieuwe kleren gekeurd en becommentarieerd.
Tijdens het feest wordt er gesocialised, overal wat gebabbeld, mensen begroet, vrienden omarmd en vooral genoten. In de late uurtjes dunt de groep aardig uit. De volgende dag is niemand veel waard door de vermoeidheid van het late opblijven, door het vele werk dat er in de voorbereidingen kropen, door de drank en door het vele dansen.
Dan spoken wij inderdaad ook niet veel uit ... the day after.
De kinderen daarentegen hebben daar allemaal net iets minder last van. Ook al bleven zij ook tot vrij laat in de buurt van de dansvloer of de band hangen.
Wilder, een jongen van 6 jaar, zoon van doña Tomasa, enthousiaste schoolganger en hoofdpersonage van werkmateriaal dat ik verzamelde tijdens mijn bezoeken hier.
Hij heeft tijdens de festiviteiten een nieuwe interesse gevonden. Gedurende twee dagen was hij niet weg te slaan van de bendleden die voor de gelegenheid in de gemeenschap waren. Vooral de percusionisten droegen zijn waardering weg. Met als gevolg dat hij sinds het patroonsfeest op alles en nog wat zit te kloppen, net zoals de marimbisten deden of de congaspeler.